3

نویسنده: مریم همتی

 انتشارات: ایده‌تک

کتاب «خشونت رسانه‌ای در پرتو سواد رسانه‌ای» با پرداختن به موضوعی با عنوان خشونت رسانه‌ای به دنبال جایگاه آن در ادبیات رسانه‌‌ای است، اثری که با انتقاد از اخبار خشونت آمیز صفحات روزنامه‌ها به نتایج و اثرات این اخبار می‌پردازد.
در بخشی از مقدمه این کتاب می‌خوانیم: «امروزه مطبوعات با به‌کارگیری خشونت در محتوای خود، از مسیر درست و صحیح ارایه وظایف خویش منحرف شده است و با ارایه مستمر و دایمی اطلاعاتی درباره انحرافات و آشفتگی‌های جامعه موجب بروز نوعی اضطراب و تشویش در بین خوانندگان خود می‌شود. این در حالی است که بیشترین قربانیان پیام‌های نامطلوب و خشونت با رسانه‌ها اعم از مطبوعات، کتاب، مجله، تلویزیون، فیلم، ویدئو و… را کودکان و نوجوانان تشکیل می‌دهند که از نظر اغلب این رسانه‌ها، قابل قبول‌ترین راه غلبه بر مشکلات توسل به زور و خشونت است».

کتاب «خشونت رسانه‌ای در پرتو سواد رسانه‌ای» در سه فصل منتشر شده است. نخستین فصل آن به وسایل ارتباط جمعی اختصاص دارد، در این فصل ابتدا وظایف وسایل ارتباط جمعی و کارکرد آن در جامعه بیان شده، سپس نقش‌های اجتماعی وسایل ارتباط جمعی از نگاه «هارولد لاسول» بررسی و کاوش شده است.

صفحاتی از این فصل نیز به نشریات عامه‌پسند و ویژگی‌های آن‌ها اختصاص دارد و در ادامه فرق بین نشریات عامه‌پسند و نشریات زرد بیان شده‌ است. بیان ویژگی‌های شکلی شامل قطع و لوگو، صفحه‌آرایی، حروف، چاپ، آشفتگی، زمینه انتشار، سرمقاله و سرگرمی در این بخش آورده شده است.

فصل دوم این کتاب به دیدگاه‌های نظری مرتبط با خشونت اختصاص دارد، در ابتدا تعریفی جامع از خشونت ارایه می‌شود و پس از آن نظریه‌هایی از اریک فروم، ژان‌ژاک‌روسو، ژان کازنو و … درباره خشونت آورده شده است.

در فصل دوم به نقد و ارزیابی رسانه‌ها از دیدگاه عام پرداخته است، سپس به بیان مسائل و مشکلات جهان ارتباطات در عرصه‌های اجتماعی و انتقال تکنولوژی جنایی می‌پردازد، مشکلی که موجب دگرگونی ارزش‌ها، بسط بی‌تفاوتی و بسط خشونت در جامعه می‌شوند.

نویسنده در این بخش خشونت را تنها ناشی از عوامل ذاتی نمی‌داند بلکه عوامل محیطی و درونی را بر آن تاثیرگذار دانسته است و در ادامه زودگذر و سطحی بودن تاثیر رسانه یا پرعمق و معنا بودن آن را بررسی می‌کند.
در این فصل به نظریات درباره انعکاس واقعیت در رسانه‌ها اشاره شده است. نظریه‌هایی مانند امتناع، واقع‌گرایی، دستکاری سرژچاخوتین، آیینه‌ای، تبلور جرم، برجسته‌سازی جنایت، انحراف رسانه‌ها از واقعیت، حساس‌سازی و کرختی در این فصل به صورت کامل معرفی می شوند.

در فصل سوم، کتاب درباره عوارض اعتیاد انسان‌ به رسانه‌ها صحبت می کند. در ابتدای این فصل نظریه تحمیل اندیشه و تخریب ذهنی بیان شده، سپس عوارض اعتیاد به رسانه شامل واگشت به مرحله دهانی و اثر بلع معرفی شده‌اند.

در فصل سوم سواد رسانه‌ای به عنوان راهکاری در برابر خشونت مطرح می شود. پایان این فصل به نوعی جمع‌بندی و نتیجه‌ کلی مباحث این اثر را شامل می‌شود، نویسنده در این مبحث آورده است: «بهترین راهکار را می‌توان سواد رسانه‌ای بیان کرد چون رسانه‌ها اعم از تلویزیون، رادیو، اینترنت، روزنامه، مجله و فیلم هر روز به طور فزاینده اطلاعات و سرگرمی‌های مختلفی را به ما و فرزندانمان عرضه می‌کنند که همگی نقش مهمی را در شکل‌دهی و نفوذ به فرهنگ، ارزش‌ها، دیدگاه‌ها و اعتقادات بازی می‌کنند. چرا که ما در یک محیط رسانه‌ای و سپهر اطلاعاتی به سر می‌بریم و با مشکلی به نام اضافه بار اطلاعاتی و تراکم اطلاعات مواجه هستیم».